Türk çelik ve alüminyum ihracatçıları için CBAM (SKDM)
AB’nin sınırda karbon düzenlemesi Ocak 2026’dan bu yana sizin için ne anlama geliyor: kim öder, neler sayılır ve alıcınız neden emisyon verisi istiyor.
6 Ekim 2026 tarihinde AB kurallarıyla karşılaştırıldı.
1 Ocak 2026’dan itibaren demir, çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen veya elektrik ithal eden bir AB şirketi, bu mallar üretilirken salınan karbon için ödeme yapmak zorundadır. Buna Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM, İngilizce kısaltmasıyla CBAM) denir. Mekanizma, emisyonları için zaten AB Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında ödeme yapan AB üreticileriyle ithal malları eşit konuma getirir.
Kim öder
Yasal yükümlülük, yetkili bir CBAM beyan sahibi aracılığıyla AB ithalatçısına aittir. İhracatçı olarak AB hukuku kapsamında bir yükümlülüğünüz yoktur. Ancak maliyet uygulamada size geri döner: alıcınız tedarikçileri fiyat artı CBAM üzerinden karşılaştırır ve indirim ya da faturayı düşürecek emisyon verisi ister. Yılda 50 tondan az CBAM malı ithal eden ithalatçılar muaftır; bu yüzden baskı daha çok büyük alıcılardan gelir.
Çelik ve alüminyumda neler sayılır
Demir, çelik ve alüminyum ürünlerinde yalnızca doğrudan emisyonlar sayılır: fırınlarınızda ve proseslerinizde yakılan yakıt ile dışarıdan alıp işlediğiniz çelik veya alüminyumun (öncül malzemelerin) gömülü emisyonları. Bu ürünlerde elektrik sayılmaz. Bağlantı elemanı, dövme veya tel üreticileri için filmaşin veya kütük gibi öncül malzeme genellikle toplamın büyük kısmıdır.
Hiçbir şey göndermezseniz
Doğrulanmış veri yoksa ithalatçı, ürününüz ve ülkeniz için AB varsayılan değerini 2026’da %10, 2027’de %20 ve 2028’den itibaren %30 ek payla kullanmak zorundadır. Varsayılan değerler bilerek yüksek tutulur. Türk filmaşini (CN 7213 10 00) için varsayılan değer ton başına 2,31 t CO2e, 2026 ek payıyla 2,541’dir.
Ücretsiz tahsis düşüldükten sonra bu, ton başına 1,211 sertifika eder. 2026 çeyrek fiyatlarına yakın, ton CO2 başına €75 ile alıcınız 2026’da ton başına yaklaşık €91 öder ve bu tutar her yıl artar. Bu örneği hesaplayıcıda görün.
Elektrik ark ocağı avantajı
Türk çeliğinin büyük bölümü hurdadan, elektrik ark ocaklarında üretilir. Çelik ve alüminyumda elektrik sayılmadığı için bu tesislerin doğrudan emisyonları genellikle düşüktür ve doğrulanmış gerçek değer, varsayılan değere göre belirgin bir tasarruf sağlayabilir. Türkiye’de kurulmakta olan ulusal emisyon ticaret sistemi kapsamında ileride gerçekten ödenen bir karbon fiyatı da AB’de düşülebilir; ayrıntıları alıcınızla ve doğrulayıcınızla teyit edin.
Neler yapabilirsiniz
- Rakamı bilin. Tek ürün için maliyet hesaplayıcıyı, tüm ürünleriniz için çoklu ürün hesaplayıcısını kullanın ve fiyat görüşmelerine verilerle gidin.
- Gerçek emisyonlarınızı AB yöntemiyle hesaplayın: her ürünün tonu başına yakıtlar, proses emisyonları ve öncül malzemeler.
- AB’de akredite bir doğrulayıcıya doğrulatın. Varsayılan değerin yerini yalnızca doğrulanmış gerçek değerler alabilir.
- Tedarikçilerinizden isteyin. Filmaşin, kütük veya alüminyum tedarikçilerinizden doğrulanmış değerlerini talep edin. Aksi halde öncül malzeme için varsayılan değer uygulanır ve bu çoğu zaman kendi tesisinizdeki her şeyden ağır basar.
Sonraki okuma: varsayılan değer mi gerçek emisyon mu ve AB’li alıcınız sizden ne isteyecek.
Planlama için genel bilgidir; hukuki, vergi veya gümrük tavsiyesi değildir. Bkz. sorumluluk reddi.